Κομπόστ

 Ασχολούμαι με το κομπόστ εδώ και είκοσι περίπου χρόνια. Ήρθε λοιπόν η ώρα να καταθέσω την εμπειρία μου, πρώτα πρώτα γιατί όλο και κάποιους μπορεί να ενδιαφέρεται και δεύτερον διότι τελευταία φίλοι με ρωτάνε τις τεχνικές λεπτομέρειες που λαμβάνω υπ΄όψιν μου κατά την κομποστοποίηση.
Εκ προοιμίου θέλω να αναφέρω ότι η τεχνική μου βασίζεται στις γνώσεις που μου μετέφερε ο Παπασπύρος Μποτονάκης , σε πληροφορίες που συνέλεξα από βιβλία και το διαδίκτυο και τέλος στην εμπειρία που απέκτησα με τα χρόνια. Σίγουρα υπάρχουν και άλλοι τρόποι να παραχθεί το κομπόστ, στην παρούσα ανάρτηση όμως εγώ θα μεταφέρω τη δική μου άποψη.
Αρχικά έφτιαχνα το κομπόστ σε επικλινές έδαφος, διότι δεν είχα διαμορφώσει τον χώρο μου όπως τον ήθελα. Αυτό μου δημιουργούσε διάφορα προβλήματα και πιστεύω ότι δεν μπορείς στην ουσία να κομποστοποιήσεις, αν το έδαφος δεν είναι επίπεδο.
Στη συνέχεια κι αφού κατασκεύασα τις πεζούλες όπως τις ήθελα, πρόβλεψα χώρο για τρεις σωρούς , καθώς και χώρο για κοπριά και για αποθήκευση του έτοιμου προϊόντος.
Ο χώρος για τους τρεις σωρούς, κατά τη γνώμη μου είναι απαραίτητος, όχι τόσο από την άποψη της ποσότητας, όσο για το γεγονός ότι ήθελα η σήψη να συντελείται ομαλά και σε βάθος χρόνου.
Έτσι τοποθετώ για ένα χρόνο τα προς κομποστοποίηση υλικά σε ένα σωρό. Την επόμενη χρονιά δημιουργώ δεύτερο σωρό, ανεξάρτητο από τον προηγούμενο. Την τρίτη χρονιά αρχίζω και τρίτο σωρό, ενώ συγχρόνως ανοίγω τον πρώτο και παίρνω το έτοιμο προϊόν. Έτσι μένει πάλι χώρος ελεύθερος για την επόμενη σεζόν.
Τα υλικά που βάζω στους σωρούς είναι κλαδιά, φύλλα, χορτάρια, φυτικά αποφάγια, φλούδες, λίγη κοπριά και ασβέστης. Η διαδικασία τοποθέτησης είναι σημαντική για την ποιότητα του τελικού προϊόντος.
Στην αρχή ρίχνω στο έδαφος που θα καταλάβει όλος ο σωρός, λίγη κοπριά. Αυτό γίνεται γιατί στην ουσία η κοπριά θα λειτουργήσει σαν μαγιά και θα προσελκύσει τα σκουλήκια που θα αποικοδομήσουν τη φυτική μάζα. Στην συνέχεια φτιάχνω ένα στρώμα με σχετικά χοντρά κλαδιά, που θα είναι το "κρεβάτι" και πάνω του σε στρώσεις βάζω φύλλα και χόρτα, τα οποία  κάθε είκοσι εκατοστά ύψους διακόπτονται από στρώσεις κλαδιών. Αυτό γίνεται για να μπορεί το κομπόστ να "αναπνέει", να παίρνει δηλαδή αέρα και οξυγόνο, που είναι απαραίτητα στην αερόβια κομποστοποίηση. Με τον τρόπο αυτό δεν νιώθω καμία δυσάρεστη οσμή. Αν όμως η μάζα των φύλλων και των χόρτων γίνει υπερβολικά μεγάλη, τότε αρχίζει η αναερόβια διαδικασία που δημιουργεί δυσάρεστες μυρωδιές και το τελικό αποτέλεσμα αργεί περισσότερο να εξαχθεί. Αυτή την προοπτική προσπαθώ πάντα να την αποφεύγω. Ανάμεσα στις στρώσεις των φύλλων με τα χόρτα και των κλαδιών ρίχνω πότε πότε και λίγη κοπριά, ενώ δύο φορές το χρόνο ραντίζω όλο το σωρό με ασβέστη λιωμένο σε νερό. Το ασβέστιο είναι απαραίτητο υλικό στο κομπόστ. Τα αποφάγια και οι φλούδες των φρούτων ρίχνονται κι αυτά ανάμεσα στα υπόλοιπα υλικά σε στρώσεις, φροντίζοντας όμως πάντα να μην έχουν λάδια. Το λάδι δημιουργεί στρώματα υλικών που δεν μπορούν να αεριστούν.
Επίσης στους σωρούς ρίχνω τη στάχτη από το τζάκι, πάλι σε λεπτές στρώσεις και χωρίς κάρβουνα, προσπαθώντας να πάει παντού, χωρίς όμως να δημιουργήσει στρώματα που δύσκολα θα αερίζονται.
Στη διπλανή φωτογραφία φαίνονται οι τρεις σωροί, που αντιστοιχούν σε τρεις διαφορετικές χρονιές, με ορατές τις διαφορές ωρίμανσης του κομπόστ ανάμεσά τους.
Είναι αυτονόητο ότι με την πάροδο του χρόνου, η αρχικά μεγάλη σε ύψος μάζα κλαδιών και φύλλων "κάθετε", δηλαδή χάνει τον όγκο του. Αυτό είναι πολύ καλό γιατί σου επιτρέπει να προσθέτεις υλικά, χωρίς τον φόβο αυτά να πέσουν.
Ένα μηχάνημα που βοηθάει αρκετά, είναι ο θρυμματιστής. Εκεί μπαίνουν τα μακριά και χοντρά κλαδιά, ώστε να σπάσουν και να βοηθηθούν οι αποικοδομητές στο έργο τους. Όμως δεν περνάω από αυτόν όλα τα κλαδιά, γιατί τα χρειάζομαι στις στρώσεις ανάμεσα στα φύλλα. Ένα ακόμα εργαλείο που χρησιμοποιώ, είναι μία μεγάλη κοσκινίστρα που έφτιαξα μόνος μου με πυκνό σύρμα περιφράξεως.
Το κομπόστ όταν είναι έτοιμο και αρχίζω να ανοίγω τους σωρούς, χρειάζεται κοσκίνισμα, γιατί στο εσωτερικό του αρκετά ξυλαράκια δεν έχουν πλήρως αποσυντεθεί και πρέπει να βγουν από το έτοιμο χούμο. Αυτά τα ρίχνω στον επόμενο σωρό και τα παίρνω την άλλη χρονιά.
Μερικά ακόμα στοιχεία που πρέπει να αναφέρω είναι ότι τους σωρούς τους έχω κάτω από μια μεγάλη καρυδιά που σκιάζει την αυλή μας. Αυτό με βοηθάει σημαντικά διότι η μεγάλη ποσότητα φύλλων προέρχεται από το συγκεκριμένο δέντρο κι έτσι κερδίζω χρόνο. Ακόμα ο χώρος κάτω από την καρυδιά είναι ανεκμετάλλευτος γιατί εκεί δεν φυτρώνει τίποτα κι έτσι είναι στην περίπτωσή μου ιδανικός. Το καλοκαίρι όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει αρκετά, ραντίζω με νερό τους σωρούς, ώστε να κρατάω ένα σχετικό επίπεδο υγρασίας μέσα τους, γεγονός που βοηθάει καλύτερα στη κομποστοποίηση. Το χειμώνα όλος ο χώρος καλύπτεται από χιόνι, χωρίς να μου δημιουργεί κανένα απολύτως πρόβλημα.

 Τα αποτέλεσμα που επιτυγχάνω κάθε χρόνο, είναι κατ αρχήν δέκα περίπου καροτσάκια κομπόστ. Ακόμα διαχείριση μεγάλου όγκου φύλλων και κλαδιών, που παλιότερα τα φόρτωνα στο αυτοκίνητο και τα πετούσα. Λιγότερα σκουπίδια, χωρίς καθόλου οργανικά, που τελευταία με την λειτουργία και της ανακύκλωσης τείνουν στο να μην υπάρχουν.

 Το κομπόστ το χρησιμοποιούμε αρχικά στο να φτιάξουμε τις γλάστρες. Το υπόλοιπο, που είναι και ο κύριος όγκος το ρίχνω πότε στον κήπο και πότε στο αμπέλι. Έχω παρατηρήσει μεγάλη διαφορά στην ανάπτυξη των φυτών λόγω του ότι εμπλουτίζω το χώμα με το κομπόστ. Το έδαφος εκεί παραμένει αφράτο, δεν χρειάζεται σκάψιμο και τα παράσιτα που με τον καιρό βγαίνουν, ξεριζώνονται εύκολα με το χέρι.

Ελπίζω με την παρούσα ανάρτηση να βοηθήσω λιγάκι στην ιδέα της σωστής διαχείρισης υλικών που υπό άλλες συνθήκες θα θεωρούνταν σκουπίδια. Αν αυτή η δραστηριότητα απασχολούσε λίγο και τον δήμο μας, τότε το αποτέλεσμα θα ήταν εκπληκτικό, με σαφώς λιγότερα σκουπίδια, νέες θέσεις εργασίας και χούμο, όχι μόνο για όλα τα πάρκα, αλλά και για πώληση. Στις επαρχιακές κοινωνίες σαν του Καρπενησίου, ο όγκος των οργανικών "σκουπιδιών" είναι τεράστιος. Δεν παραβλέπω το γεγονός ότι αρκετοί συμπολίτες μας με αυτά ταΐζουν τα οικόσιτα ζώα τους. Όμως τα κλαδιά, τα φύλλα και τα χορτάρια που καθημερινά πετιούνται θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια μονάδα κομποστοποίησης.
Παραδείγματα από Ευρωπαϊκές πόλεις με ανάπτυξη τέτοιων δραστηριοτήτων υπάρχουν άλλωστε πολλές.